Dojrzałość człowieka może być biologiczna, psychiczna. Na dojrzałość biologiczną człowieka składa się odpowiedni wzrost i proporcje w budowie ciała oraz pełny rozwój narządów wewnętrznych. Szczególnym kryterium dojrzałości biologicznej jest w opinii niektórych lekarzy zdolność do rodzicielstwa. W naszym klimacie dojrzałość biologiczną osiąga się najczęściej między 16-tym a 18-tym rokiem życia, z tym, że dziewczęta wyprzedzają chłopców mniej więcej o dwa lata. Bywa, że ktoś osiąga dojrzałość biologiczną nieco wcześniej albo trochę później, ale nie ma to większego znaczenia. Tyle tylko, że w okresie dojrzewania zbytnie odróżnianie się od rówieśników w klasie może czasem powodować nieprzyjemne sytuacje. Na dojrzałość psychiczną składa się z jednej strony dojrzałość sfery emocjonalnej, a z drugiej - dojrzałość umysłowa. Dojrzałość emocjonalna to zrównoważenie, czyli nieuleganie ciągłym wahaniom nastroju, reagowanie proporcjonalne do ważności sprawy oraz umiejętność znoszenia napięć i przykrości. O dojrzałości emocjonalnej świadczy również treść przeżywanych uczuć, zwłaszcza zdolność do wyjścia w swoich emocjach poza siebie. Dojrzałość umysłowa wymaga umiejętności operowania pojęciami abstrakcyjnymi oraz rozumowania hipotetyczno-dedukcyjnego. Rozumowanie tego rodzaju pozwala człowiekowi przewidywać skutki swoich poczynań, a zatem umożliwia rozważanie różnych wariantów postępowania. Myślenie dziecka biegnie zupełnie innymi torami i dopiero około dwunastego roku życia zaczyna zmieniać się. Musi jednak upłynąć następnych kilka lat, żeby myślenie hipotetyczno-dedukcyjne zaczęło u młodego człowieka przeważać. Na dojrzałość umysłową składa się też pewien zasób wiadomości, bez których trudno człowiekowi odnaleźć się w różnych sytuacjach życiowych.