Dojrzewanie człowieka nie może się obyć bez następujących elementów: poznania siebie, samowychowania, posłuszeństwa i uległości, samodzielności i odpowiedzialności. Poznanie samego siebie odgrywa istotną rolę w dojrzewaniu. Człowiek poznaje siebie, żeby łatwiej mu było żyć. Znając swoje wady i zalety może łatwiej współżyć z innymi. Pozwala to na większą tolerancję i zrozumienie dla wad drugiego człowieka. Poznajemy też strony korzystne, możemy je doskonalić, możemy ukierunkować swoje życie. Znając siebie, głębiej dostrzegamy innych, potrafimy zauważyć moment, kiedy inny człowiek potrzebuje pomocy. Poznając siebie, człowiek będzie wiedział, jak ułożyć sobie życie, jaką wybrać pracę. Poznanie siebie jest prawem człowieka, leży w możliwościach człowieka, jest obowiązkiem człowieka, oraz jest warunkiem rozwoju człowieka. Poznanie siebie dokonuje się między innymi przez: samoobserwację, refleksję nad własnym postępowaniem, pogłębianie swej wiedzy o człowieku, współpracę z innymi - rodzicami, wychowawcami, spowiednikiem, rodzeństwem, przyjaciółmi, obserwację, jak otoczenie na mnie reaguje. W każdym z nas tkwi potrzeba tworzenia sobie mitów i złudzeń na temat własnej osoby. Często prawda o nas samych jest nie taka, jak byśmy chcieli i nieświadomie uciekamy od niej. Zjawiska tego rodzaju noszą w psychologii nazwę mechanizmów obronnych. Zmieniają one obraz rzeczywistości i obraz własnej osoby, podczas gdy sam człowiek nie zdaje sobie z tego sprawy. Dlatego poznanie siebie ma nie tylko rozszerzać wiedzę człowieka o sobie, ale także oczyszczać jego obraz samego siebie z wszelkiego rodzaju złudzeń i mylnych wyobrażeń.